Głuszec zwyczajny(Tetrao urogallus), autor zdjęcia: Grzegorz Leśniewski

Źródło: www.naukawpolsce.pap.pl, Autor zdjęcia: Grzegorz Leśniewski

Ochrona głuszca w Puszczy Augustowskiej

Jakie terytoria zajmują głuszce, jak się przemieszczają, jak wyczuwają siebie nawzajem – tego między innymi chcą się dowiedzieć leśnicy, którzy w Puszczy Augustowskiej (Podlaskie) realizują program odbudowy populacji tych ptaków.

W ramach projektu powstała hodowla zachowawcza głuszców w Nadleśnictwie Głęboki Bród, do puszczy wsiedlono również ptaki z Rosji. Kilkadziesiąt osobników jest obserwowanych dzięki specjalnym nadajnikom telemetrycznym, które głuszce noszą na grzbietach.

Głuszec to największy tzw. ptak grzebiący w Europie – podkreślają leśnicy. W Polsce jest pod ochroną, należy do gatunków zagrożonych wyginięciem. Liczba tych ptaków spada. „Jeszcze 100 lat temu w Polsce żyło około 2 tys. – 2,5 tys. tych ptaków. Obecnie łączna liczebność krajowej populacji wynosi zaledwie 350-500 osobników” – poinformował rzecznik Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Białymstoku Jarosław Krawczyk. Przytacza też dane, według których w 1997 r. oceniano, że w Puszczy Augustowskiej było ok. 60 głuszców, a w 2013 r. 30-35 osobników.

Głuszce są hodowane w ośrodku w Puszczy Augustowskiej w tzw. półwolnej hodowli. Nadleśniczy nadleśnictwa Głęboki Bród Tadeusz Wilczyński powiedział PAP, że polega to na tym, że samica siedzi w wolierze, a młode kuraki mogą z tej woliery swobodnie wychodzić na zewnątrz. „Uczą się w ten sposób reagować na zagrożenia. Tak się wychowują w lesie, potem są wypuszczane na zewnątrz” – podkreśla Wilczyński.

W ośrodku hodowlanym jest obecnie 11 głuszców. Wilczyński mówi, że głuszce charakterem przypominają ludzi. „Niektóre są lękliwe, inne bardzo odważne, są dziwadła, inne są bardzo ciekawskie” – powiedział. W hodowli jest np. osobnik o numerze 007, który – ze względu na skojarzenia tego numeru z filmowym agentem Jamesem Bondem – dostał imię Bond i zachowuje się jak agent. „Jest towarzyski, pokazuje się opiekunowi” – opowiada Wilczyński. Na ogół głuszce są wrażliwe na obecność ludzi, unikają człowieka, lubią żyć w ukryciu. Dlatego leśnicy sądzą, że generalnie głuszców jest więcej niż sądzono.

Populację głuszca w Puszczy Augustowskiej zasiliło m.in. 40 osobników sprowadzonych z Rosji, by poszerzyć pulę genową i minimalizować podobieństwo genetyczne w populacji. Okazało się to sukcesem. Ptaki zadomowiły się w puszczy. „Znakomicie sobie radzą” – mówi Wilczyński. Nadleśniczy dodał, że gdy ptaki te przywieziono do Puszczy Augustowskiej, przechodziły w klatkach obowiązkową kwarantannę. Leśnicy bardzo się zdziwili, gdy następnego dnia po przywiezieniu ptaków, na klatkach siedziało 8 osobników, które musiały przyjść z puszczy. „Nie spodziewaliśmy się tego” – powiedział Wilczyński. To jedna z zagadek, na którą szukają odpowiedzi.

Z dotychczasowych obserwacji głuszców wynika na przykład, że ptaki te „zataczają coraz większe koła” od miejsc, gdzie je wypuszczono. Zaobserwowano też np., że głuszec potrafi pokonać w jednym kierunku, w sobie tylko znany sposób, odległość 8-10 km i bezbłędnie trafić na tokowisko. Wiadomo też, że głuszce najlepiej czują się w drzewostanie, który ma 50-80 lat.

Najwięksi wrogowie głuszca to drapieżniki: lis czy jastrząb gołębiarz. Jastrząb zadusił w tym roku 6 samic (samica głuszca jest nazywana kurą), które nosiły nadajniki. „Kury jest łatwiej upolować, bo są mniejsze. Koguty nie podlegają takiej presji” – powiedział Wilczyński.

Oprócz Puszczy Augustowskiej projekt ochrony głuszca jest również realizowany w Nadleśnictwie Ruszów w województwie dolnośląski. Projekt jest dofinansowany z UE z programu Life oraz z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Na działania w Puszczy Augustowskiej przeznaczono 8 mln zł.

Autor zdjęcia: Grzegorz Leśniewski