Wojanów

Dolina Pałaców i Ogrodów

Wykorzystując naturalne walory krajobrazu, wzgórza, lasy i polany, tutejsze rezydencje zaczęto otaczać rozległymi parkami krajobrazowymi, a kompleksy parkowe połączono alejami. Stały się one miejscem wyciszenia i obcowania z naturą. Przy budowie tych obiektów korzystano z usług znakomitych architektów oraz architektów krajobrazu.

Zachodnie Sudety kojarzą się przede wszystkim z Karkonoszami, Śnieżką, Karpaczem i Szklarską Porębą. A jest jeszcze jedno wyjątkowe miejsce o pięknej nazwie Dolina Pałaców i Ogrodów.
Planując wyprawę w okolice Jeleniej Góry i Szklarskiej Poręby trzeba koniecznie odwiedzić to magiczne miejsce.

Gdzie dokładnie znajduje się Dolina Pałaców i Ogrodów?
Około 130 km od Wrocławia, między Karkonoszami, Rudawami Janowickimi i Górami Kaczawskimi – czyli obejmuje prawie cały obszar Kotliny Jeleniogórskiej. Zajmuje niewiele ponad 100 km2 i na tym niewielkim terenie znajduje się 30 niezwykłych obiektów – poczynając od: średniowiecznych wież mieszkalnych, zamków, renesansowych dworów, barokowych pałaców po XIX-wieczne założenia pałacowo- parkowe.

Szczególnym okresem dla tego rejonu był romantyzm. Wykorzystując naturalne walory krajobrazu, wzgórza, lasy i polany, tutejsze rezydencje zaczęto otaczać rozległymi parkami krajobrazowymi, a kompleksy parkowe połączono alejami. Stały się one miejscem wyciszenia i obcowania z naturą. Przy budowie tych obiektów korzystano z usług znakomitych architektów oraz architektów krajobrazu.
Miejsce to docenili i swoje siedziby umiejscowili tu książęta śląscy, pruskie rodziny królewskie – m.in. królowie Wilhelm III i Wilhelm IV, a także najznamienitsze rody arystokracji i szlachty austriackiej, czeskiej, niemieckiej i polskiej, m.in Schaffgotschowie, Habsburgowie, Hohelzollernowie, Czartoryscy i Radziłłowie, książęta hescy i orańscy. Przybywali tu również artyści, miłośnicy przyrody i podróżnicy: m.in. Caspar David Friedrich, Fryderyk Chopin, Johan Wolfgang Goethe, John Quincy Adams czy Alexander von Humboldt, Izabela Czartoryska. W XIX wieku obszar ten należał do najmodniejszych terenów wypoczynkowych i turystycznych.

Po II wojnie światowej dotychczasowi mieszkańcy zostali wysiedleni, a nowi przybysze ze wschodu, z oczywistych względów, nie mieli serca dla tych terenów. Obiekty i parki popadły w zapomnienie, nikt nie dbał o ich konserwację i w znacznym stopniu zostały zdewastowane.
Na szczęście nie jest jeszcze za późno i nastał dla tego regionu czas przywracania dawnej świetności. Ponieważ skala zniszczeń i zaniedbań jest wielka więc i skala wyzwań jest taka i wymaga zjednoczenia wysiłków wielu ludzi i organizacji. Zainicjowane zostały one przez Ośrodek Ochrony Zabytkowego Krajobrazu, kierowany przez dr. Andrzeja Michałowskiego oraz Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków. W 2005 r. powstała Fundacja Doliny Pałaców i Ogrodów Kotliny Jeleniogórskiej, której celem jest ochrona zabytkowych zespołów parkowo-pałacowych i dworskich oraz innych budowli rezydencjonalnych w Kotlinie Jeleniogórskiej, promocja rejonu pod nazwą „Dolina Pałaców i Ogrodów”, jako szczególnego dziedzictwa kulturowego. Fundację założyli właściciele kilku pałaców starający się o fundusze na ratowanie zabytków i na promocję tego obszaru i przyczyniła się do powstania parku kulturowego, a obecnie stara się, by teren ten wpisać na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego.


Cały obszar Doliny Pałaców i Ogrodów pokryty jest gęstą siecią dróg (może jeszcze nie najlepszej jakości) i jest wprost wymarzonym miejscem dla wycieczek rowerowych i pieszych o różnym stopniu trudności.
Znaczna część Doliny znajduje się na terenie Rudawskiego Parku Krajobrazowego obejmującego zasięgiem Rudawy Janowickie z Górami Sokolimi, Ołowianymi należącymi do Gór Kaczawskich, Wzgórza Karpnickie i Góry Lisie. Jest to jeden z najpiękniejszych regionów Dolnego Śląsku. Liściaste i mieszane lasy, łąki, torfowiska (rezerwat Trzcińskie Mokradła), interesujące formy skalne, pozostałości dawnego hutnictwa i górnictwa (Kolorowe Jeziorka koło Marciszowa) i bogata fauna i flora to dodatkowe atuty Doliny, przyciągające coraz większe rzesze turystów.
Czekają na nich nie tylko te atrakcje turystyczne ale niezwykle gościnni mieszkańcy.